Geneeskruiden
gaper

gappie

Bij drogisten, apothekers en de  kruidenier
hing hij  boven de ingang hier.
Er is in deze zaken het juiste medicijn
voor alle wonden en voor pijn.
Zelfs kleine kinderen viel het op,
Die aandacht trekkende gapers 'kop'
De gaper hing gewoonlijk aan de muur boven de ingang van de apotheek, doch echter stond oorspronkelijk te midden van kruidentonnetje of suikerbroden of in het raamkozijn.Over de oorsprong van de gaper is weinig bekend. Het is een typisch Nederlands uithangbord. Eertijds gebruikt door apotheker, drogist en kruidenier. Thans is het alleen nog maar het handelsmerk van de drogist. Doordat de meeste gapers van hout werden gemaakt hebben slechts weinigen de tand des tijds overleefd. De oudst bekende gaper is die van de collectie Van Os te Haarlem. Deze is omstreeks 1750 gemaakt. Het is een typisch Nederlands uithangteken voor apotheker en drogist , vooral in Amsterdam, dat nergens anders ter wereld voorkomt.Amsterdam werd in 1585 na de val van Antwerpen het centrum van de wereldhandel in kruiden, specerijen en geneesmiddelen, en van hieruit moest men contact houden met Venetië, de stapelplaats van Oosterse geneesmiddelen. De gaper was dan ook oorspronkelijk een oosterling met een pijp zwavel of kaneel in de mond als afweermiddel tegen de pest, of hij had een paar pillen op de tong. Over de oorsprong van de gaper bestaan verder diverse theorieën. Zo zou hij de uitbeelding kunnen zijn van de patiënt tegen wie de dokter zegt "doe de mond maar is even open en steek je tong maar eens uit". Een ander verklaring van het vaak vertrokken gezicht is dat het te maken heeft met het slikken van het bittere medicijn. Maar opvallen deed hij zeker doordat hij soms met een aap werd uitgebeeld, of soms een narrenkap dragend en meestal in diverse kleuren geschilderd . Als reclamebord dat op moest vallen voldeed het daarom zeer zeker ook en misschien was dat wel de bedoeling.

In mijn verameling komen o.a. de volgende boeken hierover in voor

RECEPTENBOEK VOOR DEN DROGIST BRONSEMA BRONSEMA'S DRUKKERIJ Een zeer uitgebreide verzameling van voorschriften ter bereiding van diverse preparaten voor allerlei doeleinden, zoals b.v. gezondheid voor mensen, gezondheid voor dieren , huismiddelen, etc. Er komen vele kruidenpreparaten in voor
SLANG , ESCULAAP EN GAPER SCHOENMAKERS TON EA ROCHE NEDERLAND MIJD Symbolen en symboliek zijn veelomvattende begrippen, waarover dikke boeken zijn geschreven en nog vele zullen volgen. In deze context is het niet de bedoeling dit overigens interessante onderwerp uitgebreid te behandelen. Lichtvoetig lopen wij langs de ra
LEERBOEK VOOR DEN DROGIST KOORNNEEF H.M WERKER DE ROTERDAM Dit boekwerk bestaat uit 3 boeken waarin totaal 7 onderwerpen, waarin de leerstof is verdeeld, worden behandeld. Bamd 2 gaat bijna helemaal over kruiden. De behandelde hoofdstukken zijn Scheikunde, pharmacognosie, latijn, volksnamen en synoniemen, natuurk
APOTHEEK DE GROTE GAPER STEENDIJK-KUYPERS EDITIONS RODOPI Sommige uitgaven zijn gericht op de medicus of op mensen met aanverwante bezigheden, andere van populairder aard, doch de négentiende eeuw werd nog nimmer op deze wijze benaderd. In deze uitgave worden diverse facetten op historische feitelijke juiste wij
VIJF EEUWEN  DELFTSE APOTHEKERS BOSMAN-JELGERSMA H.A. MEESTERS RONALD (BRO Dit is een boek met bronnenstudie over de geschiedenis van de farmacie in een Hollandse stad. Aan de orde komen:De farmacie te Delft tot in de late middeleeuwen, De farmacie te Delft in de 16 de eeuw, de 17 de eeuw, de 18 de  eeuw   en de19 de  eeuw.
APOTHEKERSPOTTEN UIT DE NEDERLANDEN WITTOP KONING DR D.A. OPG In dit boek over apothekerspotten : de techniek, vormen, inschriften, merken, instellingen en de diverse streekgebonden soorten potten. Verklaring der opschriften etc
KOPSTUKKEN, DE GAPER ALS UITHANGTEKEN REICHWEIN EN JAS ZUIDERZEEMUSEUM Gapers als uithangteken, als blikvanger voor apotheker en drogist, zijn typisch voor Nederland. Vele gapers passeren in dit boekje de reveu

 terug naar overzicht  terug naar startpagina